Հայաստանը կարող է դառնալ բնակելի համալիրների թվային կառավարման հիմնական շուկա Հարավային Կովկասում. Unitify-ի CEO

ԵՐԵՎԱՆ, 31 մարտի. /ԱՌԿԱ/. Հայաստանում բնակարանային ակտիվ շինարարության և սպասարկման որակի նկատմամբ պահանջների աճի ֆոնին ավելի արդիական է դառնում բնակելի համալիրների թվային կառավարման թեման: Unitify-ը՝ կառավարող ընկերությունների, կառուցապատողների և բնակիչների համար լուծումներ մշակող միջազգային PropTech-ընկերությունը, հայաստանյան շուկան դիտարկում է որպես հետագա ընդլայնման հնարավոր ուղղություններից մեկը: Հարթակը մեկ համակարգում միավորում է հայտերը, վճարումները, բնակիչների հետ հաղորդակցությունը, վերլուծությունը և AI-գործիքները, ինչպես նաև արդեն աշխատում է տարածաշրջանի այլ շուկաներում:

Այն մասին, թե ինչու է հենց հիմա Հայաստանը հետաքրքիր դառնում նման լուծումների համար, որքանով են տեղական կառուցապատողներն ու կառավարող ընկերությունները պատրաստ թվայնացմանը, շենքերի կառավարման ո՞ր օպերացիոն խնդիրներն են այսօր առավել սուր և ի՞նչ դեր կարող է այս ոլորտում արդեն իսկ խաղալ արհեստական բանականությունը, «ԱՌԿԱ» գործակալությանը տված հարցազրույցում պատմել է Unitify-ի CEO Իլյա Սոտոնինը՝ «Developer-ը և կառավարող ընկերությունը» գրքի համահեղինակը, անշարժ գույքի կառավարման ոլորտում 15 տարվա փորձ ունեցող մասնագետը։ Սոտոնինը, որի ՏՏ լուծումներից օգտվում են 4000 կառավարող ընկերություններ ամբողջ աշխարհում, անդրադարձել է նաև Վրաստանում և Ուզբեկստանում ընկերության փորձին և պարզաբանել, թե որոնք են լինելու առանցքային մետրիկաները Հայաստանում Unitify-ի մեկնարկի համար:

«ԱՌԿԱ»․ ինչո՞ւ է Unitify-ը դիտարկում հայաստանյան շուկա մուտք գործել հենց հիմա, և ի՞նչն է, Ձեր կարծիքով, երկիրը հետաքրքիր դարձնում նման լուծումների համար:

Ի. Սոտոնին․ մենք հետևողականորեն մուտք ենք գործում այն շուկաներ, որտեղ կա աճի հստակ տրամաբանություն՝ ակտիվ զարգացում, աճող միջին խավ և սպասարկման որակի պահանջարկ: Այդպես մենք մուտք գործեցինք Վրաստան, Ուզբեկստան, իսկ հիմա՝ Հայաստան: Հայաստանում համընկել են մի քանի գործոններ՝ նոր շինարարություն, լսարան, որը գիտի՝ ինչ է ուզում և չի լռում, եթե ինչ-որ բան չի աշխատում: Հենց այնտեղ, որտեղ բնակիչների կողմից ճնշումը մեծ է, թվայնացումն ամենաարագն է արմատավորվում: Ժամանելով Երևան՝ արդեն օդանավակայանում քեզ դիմավորում է գովազդային վահանակների վրա բնակելի համալիրների գովազդը, իսկ քաղաքում՝ ակտիվ շինարարությունը: Նայում ես ու հասկանում, որ այստեղ կյանքը եռում է:

«ԱՌԿԱ»․ ձեր գնահատականներով՝ որքանո՞վ են հայաստանյան կառուցապատողներն ու կառավարող ընկերությունները պատրաստ թվայնացմանը:

Ի. Սոտոնին․ կառուցապատողները բաց են, հատկապես նրանք, ովքեր տան մասին արդեն մտածում են ոչ միայն որպես շինարարության և վաճառքի, այլև որպես հեղինակություն վայելող երկարաժամկետ պրոդուկտի: Հայաստանյան կառուցապատողների շրջանում մենք տեսնում ենք խաղացողների, որոնք արդեն հիմա հայեցակարգի մեջ դնում են սպասարկման մոդելը: Նման մոտեցման վառ օրինակ է Երևանում լյուքս դասի բնակելի թաղամասի շինարարությունը, որը կառուցված է community-ի և կյանքի որակի գաղափարի շուրջ: Նման նախագծերը պահանջում են որակյալ օպերացիոն մակարդակ. դա էլ հենց մեր հաճախորդն է:

Կառավարող ընկերությունների շրջանում պատկերը դեռևս անհամաչափ է. շատերը շարունակում են աշխատել Excel-ով, բնակիչների հետ հաղորդակցվել մի քանի ուղիներով զուգահեռ, և արդյունքում գործընթացները հենվում են կոնկրետ մարդկանց, այլ ոչ թե համակարգի վրա: Մենք նույնը նկատել ենք մեր բոլոր շուկաներում: Սա հայաստանյան առանձնահատկություն չէ, սա աճի համընդհանուր կետ է:

«ԱՌԿԱ»․ բնակելի համալիրների կառավարման ո՞ր 2–3 օպերացիոն խնդիրներն եք Հայաստանում համարում առավել սրված, և դրանցից ո՞րը կարող է ամենաարագը լուծել Unitify-ը։

Ի. Սոտոնին․ առաջին և գլխավոր խնդիրը՝ բնակիչները չեն հասկանում, թե կոնկրետ ինչի համար են վճարում: Անդորրագիրը եկել է, թիվը կա, բայց վերծանումը, պարզաբանումը չկա: Սա «սպանում է» ռեզիդենտների վստահությունն ավելի արագ, քան տնտեսության մեջ ցանկացած անսարքություն: Unitify-ն օգնում է արագ ներկայացնել հասկանալի անդորրագրեր. յուրաքանչյուր տող հիմնավորված է, յուրաքանչյուր վճարում՝ թափանցիկ:

Մեկ այլ խնդիր է բոլոր թիմի անդամների համար շենքերում կատարվողի վերաբերյալ միասնական գիտելիքների բազայի բացակայությունը: Դիսպետչերները, տեխնիկները, հաշվապահները և մենեջերները յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական առաջադրանքները, և աշխատակիցների և կապալառուների միջև համակարգումը հաճախ վերածվում է ամենօրյա քաոսի: Իր հերթին, մենք ամբողջ կառավարման թիմին տրամադրում ենք մեկ օպերացիոն համակարգ, որտեղ հասանելի է ողջ համապատասխան տեղեկատվությունը, մեկ տվյալների աղբյուր՝ բազմաթիվ տարբեր գործիքների փոխարեն:

Երրորդը՝ բնակիչների և ԿԸ-ի (կառավարող ընկերության) միջև հաղորդակցության խնդիրն է: Շատ հաճախ ռեզիդենտների հետ փոխգործակցությունը համակարգված չէ. հայտարարությունը հրապարակվել է՝ բնակիչների մի մասը այն չի տեսել: Հայտը ներկայացված է՝ կարգավիճակն անհայտ է: Սա մարդկանց խնդիրը չէ, սա գործիքների խնդիրն է: Unitify-ը լուծում է այն:

«ԱՌԿԱ»․ դուք մեծ ուշադրություն եք դարձնում թափանցիկությանը և բնակիչների հետ հասկանալի հաղորդակցությանը: Ինչո՞ւ է դա օրհասականորեն կարևոր ժամանակակից բնակելի համալիրների կառավարման համար, և ի՞նչն է այսօր այդ առումով պակասում Հայաստանի նման շուկաներում:

Ի. Սոտոնին․ բնակկոմունալ տնտեսության ոլորտում կոնֆլիկտները գրեթե միշտ սկսվում են ոչ թե բուն անսարքությունից կամ խնդրից, այլ անհայտությունից: Բայց եթե բնակիչը տեսնում է կարգավիճակը, գիտի կատարողին և խնդրի լուծման ժամկետը, լարվածությունը վերանում է դեռ նախքան ԿԸ (կառավարող ընկերություն) զանգահարելը: Հայաստանի նման շուկաներում ամենից հաճախ պակասում է հենց համակարգված, կանխատեսելի հաղորդակցությունը. ոչ թե բարի կամքը (դա բավարար է), այլ աշխատանքային գործիքը:

«ԱՌԿԱ»․ շենքերի կառավարման ո՞ր AI-գործառույթներն եք համարում գործնականում կիրառելի արդեն այսօր՝ բիլինգի, բնակիչների հետ հաղորդակցության, հայտերի մշակման, վերլուծության մեջ: Դրանցից ո՞րն եք իրականում պատրաստ գործարկել Հայաստանում մոտակա հեռանկարում:

Ի. Սոտոնին․ մենք աշխատանքային ռեժիմում ունենք երկու AI-պրոդուկտ: AI-կոնսյերժ՝ օմնիչանել (բազմուղի) բոտ, որն ընդունում է բնակիչների հայտերը չաթի, ձայնի, մեսենջերների միջոցով: Այն դասակարգում է խնդիրը, ուղղորդում համապատասխան մասնագետին, հետևում կարգավիճակին: Երկրորդ պրոդուկտը՝ AI-ֆինանսիստը, իրականացնում է հաշվեգրումների, համադրումների ավտոմատացում, հայտնաբերում է վճարումների անոմալիաները, աշխատում պարտապանների հետ:

Կոնկրետ օրինակ պրակտիկայից. նախկինում կառավարող ընկերությունը կարող էր շահութաբեր լինել՝ սկսած 250–300 հազար քառակուսի մետրից: AI-գործիքներով այդ շեմը նվազում է մինչև 50–100 հազար: Սա սկզբունքորեն փոխում է ոլորտի տնտեսությունը. փոքր կառավարող ընկերությունները հնարավորություն են ստանում վաստակել, այլ ոչ թե պարզապես գոյատևել:

Այս ամենն աշխատում է ոչ թե թիմի փոխարեն, այլ նրա հետ միասին: Տեխնոլոգիան ազատում է մարդկանց առօրյա միատեսակ աշխատանքից, որպեսզի նրանք կարողանան կենտրոնանալ այն ամենի վրա, ինչն իսկապես կարևոր է բնակիչների համար: Հայաստանի համար առաջին փուլում մենք պատրաստ ենք գործարկել երկու գործիքն էլ:

«ԱՌԿԱ»․ ձեր կարծիքով, ո՞ր թվային գործառույթները առաջին փուլում առավել պահանջված կլինեն հայաստանյան շուկայում՝ բազային ծառայությունները բնակիչների համար, գործիքները կառավարող ընկերությունների համար, թե՞ ավելի բարդ smart building լուծումները: Ինչո՞ւ:

Ի. Սոտոնի․ բազան է որոշում ամեն ինչ՝ հայտեր, ծանուցումներ, հասկանալի վճարումներ, միասնական համակարգ թիմի համար: Smart building-ը գրավիչ և ժամանակակից է հնչում, բայց եթե շենքի մուտքում պատշաճ մաքրություն չկա, խելացի դոմոֆոնը չի օգնի: Նախ պետք է կարգի բերել օպերացիոն համակարգը, ապա ճշգրտել հավելումները, հակառակ դեպքում կստանաք մի գեղեցիկ «ցուցափեղկ»՝ ներսում քաոսով։

«ԱՌԿԱ»․ Unitify-ն արդեն ներկայացված է Վրաստանում: Ի՞նչ եզրակացություններ տվեց ձեզ Բաթումիի շուկան. ո՞վ է ավելի արագ ընդունում նման որոշումներ՝ կառուցապատողները, կառավարող ընկերությունները, թե՞ հենց բնակելի համալիրները: Այդ փորձից ի՞նչն է կիրառելի Հայաստանի համար, և ի՞նչը՝ ոչ:

Ի. Սոտոնին․ կարող եմ բերել Վրաստանի օրինակը: Բաթումիի Ande Tower ժամանակակից բնակելի համալիրը, որտեղ շահագործման առաջին իսկ օրվանից դրվել էր կառավարման թվային մոդելը: Կառուցապատողը դեռևս շենքը մինչև շահագործման հանձնելը մասնակցել էր կառուցապատողների համար նախատեսված շենքերի կառավարման մեր դասընթացներին, և հենց այդ ժամանակ մենք պայմանավորվեցինք մեզ համար նոր երկրում պիլոտային թողարկման մասին: Ինչպես նշել է կառավարող ընկերության գործադիր տնօրեն Պավել Մակարովը, ընկերությունը ձգտում էր հրաժարվել տարբեր հաղորդակցման ուղիներից և ձեռքով կատարվող գործընթացներից՝ հօգուտ միասնական համակարգի: Եվ Unitify-ն դարձավ հիմնական հարթակը, որը միավորեց հիմնական գործընթացները մեկ ինտերֆեյսում՝ ինչպես կառավարման թիմի, այնպես էլ բնակիչների համար:

Ընդհանուր առմամբ, Վրաստանում կառավարող ընկերությունների հետ բանակցություններն ընթանում են տարբեր կերպ։ Ոմանք անմիջապես բաց են համագործակցության համար, հատկապես այնտեղ, որտեղ կառուցապատողը հստակ ձևակերպել է սպասարկման ստանդարտը որպես արտադրանքի մաս։ Մյուսները զբաղեցնում են սպասողական դիրքորոշում։ Սկեպտիցիզմը վերացնելու լավագույն տարբերակը իրական օրինակ ցույց տալն է։ Երբ թիմը տեսնում է, թե ինչպես է մեսենջերից եկած հայտը ավտոմատ կերպով հայտնվում համակարգում, ստանում կարգավիճակ և բաշխվում կատարողների միջև, ամեն ինչ պարզ է դառնում։

Գլխավոր եզրակացությունը՝ լավագույն քեյսերն այնտեղ են, որտեղ կառուցապատողը մտածել է շահագործման մասին դեռևս մինչև տան հանձնումը։ Հայաստանի համար սա ուղղակիորեն կիրառելի է։

«ԱՌԿԱ»․ հայտնի է, որ հայաստանյան կառուցապատողներից մեկի շենքերի կառավարման մեջ Unitify-ի ինտեգրման շուրջ բանակցությունները գտնվում են ավարտական փուլում։ Ո՞րը կլինի ձեզ համար Հայաստանում հաջող մեկնարկի գլխավոր ցուցանիշը՝ միացված օբյեկտների քանա՞կը, ծառայության աշխատանքի որա՞կը, բնակիչների ներգրավվածությու՞նը, կառավարող ընկերությունների ժամանակի խնայողությու՞նը, թե՞ այլ մետրիկաներ։

Ի. Սոտոնին․ գլխավոր մետրիկան բնակիչների ներգրավվածությունն է։ Ոչ թե միացված օբյեկտների քանակը, ոչ թե հասույթը, այլ այն բնակիչների տոկոսը, ովքեր իրականում օգտվում են համակարգից։ Տունը միացնելը մի քանի օրվա տեխնիկական գործ է։ Իսկ ահա այնպես անել, որ բնակիչն ամեն ամիս բացի հավելվածը, տեսնի հաշվեգրումները, հայտեր ներկայացնի, քվեարկի, սա իրական արժեքի ցուցանիշ է։ Եթե բնակիչները ներգրավված են, մնացած ամեն ինչ ինքնաբերաբար կգա՝ և՛ կառավարող ընկերությանն է ավելի հեշտ աշխատել, և՛ վճարումների հավաքագրումն է աճում, և՛ կոնֆլիկտների քանակն է նվազում։

«ԱՌԿԱ» ․ Հայաստանում առաջին հերթին ո՞ր հաճախորդի վրա եք «խաղադրույք կատարում»՝ օբյեկտի գործարկման փուլում գտնվող կառուցապատողի՞, կառավարող ընկերությա՞ն, թե՞ արդեն բնակեցված բնակելի համալիրի վրա։ Ինչո՞ւ է շուկա մուտքի հենց այս տարբերակը ձեզ թվում ամենաիրատեսականը։

Ի. Սոտոնին․ մենք կողմնորոշվում ենք դեպի կառուցապատողը՝ նոր օբյեկտի գործարկման փուլում։ Նա ունի մոտիվացիա. լուրջ գումարներ է ներդրել շինարարության մեջ և ցանկանում է բնակարաններն ավելի թանկ վաճառել։ Կառավարման թվային ծառայությունը փաստարկ է վաճառքի ժամանակ։ Մենք դա տեսել ենք տարբեր երկրներում. երբ կառուցապատողը կարողանում է գնորդին ցույց տալ, որ իր տանը կա հավելված՝ անձնական գրասենյակով, AI-կոնսյերժ, թափանցիկ հաշվեգրումներ, դա աշխատում է վաճառքի օգտին։

Բնակչի համար ամենակարևորը սկսվում է այն ժամանակ, երբ կառուցապատողն արդեն հեռացել է։ Մնում է կառավարող ընկերությունը, և հենց նրա աշխատանքից է կախված՝ արդյոք բնակիչը խորհուրդ կտա այս կառուցապատողին իր ընկերներին։ Այսինքն՝ կառավարման որակը կառուցապատողի մարքեթինգային ակտիվն է հաջորդ նախագծերի համար։

«ԱՌԿԱ» ․ ի՞նչը կարող է ամենաշատը դանդաղեցնել նման լուծումների ներդրումը Հայաստանում՝ շուկայի պահպանողականությու՞նը, կառավարող ընկերությունների մոտ թվային գործընթացների բացակայությու՞նը, ներդրման գի՞նը, ինտեգրումների բարդությու՞նը, թե՞ տեղական գործընկերների դեֆիցիտը։

Ի. Սոտոնին․ ոչ գինը։ Ամսական 0,5-1,5 դոլարը մեկ բնակարանի համար այն գումարը չէ, որը կազդի որոշման վրա, և ոչ էլ տեխնոլոգիան՝ ինտեգրումները մենք արագ ենք անում։

Գլխավոր արգելակը «մեզ մոտ առանց այդ էլ ամեն ինչ աշխատում է» փաստարկն է։ Սա պահպանողականություն չէ վատ իմաստով։ Պարզապես մարդիկ իսկապես չգիտեն, որ կարող է այլ կերպ լինել։ Ես նման օրինակ տեսել եմ Նյու Յորքում՝ Central Park-ի հարևանությամբ գտնվող մի տանը։ Կառավարող ընկերությունն ասում է. բնակիչները չեկեր են ներկայացնում, նրանց պետք չէ հավելվածով վճարում, իսկ հայտարարությունները տպվում են A4 ֆորմատի թղթի վրա, փակցվում դռանը և բոլորը դրանք կարդում են։

Դիմադրությունը հաճախ գալիս է սովորությունից, քան թե չարամտությունից։ Քանի դեռ կառավարող ընկերությունը կենդանի չի տեսել, թե ինչպես է դա աշխատում հարևան տանը, նրա համար դժվար է որոշում կայացնել։ Հենց այդ պատճառով է այդքան կարևոր առաջին պիլոտային նախագիծը. այն դառնում է ցուցափեղկ ամբողջ շուկայի համար։

«ԱՌԿԱ»․ եթե նայենք երկու-երեք տարվա հեռանկարին, ինչպիսի՞ն եք տեսնում Հայաստանի տեղը Unitify-ի զարգացման քարտեզի վրա՝ որպես պիլոտային շուկա, որպես աճի կետ Հարավային Կովկասում, թե՞ որպես մասշտաբավորման լիարժեք ուղղություն։

Ի. Սոտոնին․ ես չէի նեղացնի շրջանակները։ Հայաստանը կոմպակտ շուկա է՝ լավ պոտենցիալով։ Եթե առաջին նախագիծը արդյունք տա, մասշտաբավորումը երկրի ներսում կարող է արագ լինել։ Բացի այդ, Հայաստանը բնական հաբ է տարածաշրջանի համար՝ Վրաստանի մոտիկությունը, հասկանալի մշակութային համատեքստը, տեխնիկապես գրագետ բնակչությունը։

Երևանն այսօր հզոր tech-էկոհամակարգ է, դինամիկ քաղաք՝ գլոբալ մտածելակերպ ունեցող կառուցապատողների նոր սերնդով։ Հայաստանը կարողանում է արագ կառուցել և մտածել հեռանկարի մասին. սա հազվադեպ համադրություն է։

Իրատեսական սցենարը՝ Հայաստանը դառնում է հենակետային շուկա Հարավային Կովկասում, որտեղից ավելի հեշտ է առաջ գնալ։ Բայց ամեն ինչ կախված է առաջին նախագծից։ Մենք ռազմավարություններ չենք կառուցում PowerPoint-ում մենք դրանք կառուցում ենք իրական գործարկումների հիման վրա։